ساعت آفتابی وسیلهای است که زمان را با استفاده از مکان خورشید در آسمان میسنجد. معمولترین نوع ساعت آفتابی از میلهای ساخته شدهاست که روی صفحهای قرار دارد و ساعتهای شبانهروز روی صفحه نشانهگذاری شدهاند. وقتی مکان خورشید در آسمان عوض میشود، مکان سایهٔ میله هم روی صفحه جابهجا میشود و ساعت را نشان میدهد. ساعتهای آفتابی در فرهنگ مردمویرایش توالی فصلها و تأثیر آن بر زندگی انسانها از زمانهای دور، دانش تقویم را به نیازی اصلی انسان در تمدنهای بزرگ تبدیل کرد. موضوع اصلی تقویم سنجش و اندازهگیری زمان بود و در این میان دان

ابزارهای قدیم نجوم و طالعبینی است. اسطرلاب وسیلهای در نجوم رصدی بوده و اکنون بیشتر برای کاربردهای آموزشی بکار میرود. اسطرلاب رایج و معمولی دستگاه و صفحه مدور فلزی است که از جنس برنز یا برنج و یا از آهن و فولاد و یا تخته به طرز بسیار دقیق و ظریف و مستحکمی ساخته شده و برای مطالعات و محاسبات کارهای نجومی از قبیل پیدا کردن ارتفاع و زاویه آفتاب، محل ستارگان و سیارات و منطقه البروج و به دست آوردن طول و عرض جغرافیایی محل در تمام مدت شبانه روز و فصول مختلف سال بکار برذه میشود. همچنین برای بدست آوردن ارتفاع کوهها و پهنای رودخانهها و سایر عوارض طبیعی